“Ik moet sterk zijn.” Het is misschien wel de zin die ik het vaakst hoor in mijn praktijk.
Sterk zijn voor je partner. Sterk zijn voor je kinderen. Sterk zijn voor je werk. Sterk zijn voor de mensen om je heen. Dus je staat iedere ochtend op, zet een glimlach op die niet meer vanzelf komt en doet wat er van je verwacht wordt.
Je gaat door. Van buiten lijkt het alsof je het redt. Van binnen begint er langzaam iets af te brokkelen.
Waarom we onze gevoelens op slot zetten
Na het overlijden van een dierbare zetten veel mensen hun gevoel op slot. Niet omdat ze niets voelen, maar juist omdat ze té veel voelen. Ze zijn bang dat wanneer ze eenmaal werkelijk toelaten wat er in hen leeft, ze nooit meer zullen stoppen met huilen. Dat ze de controle verliezen. Dat ze gek worden van verdriet. Dat ze er nooit meer bovenop komen.
Dus drukken ze het weg. Iedere keer opnieuw.
Maar gevoelens verdwijnen niet omdat je ze negeert. Ze verdwijnen alleen uit je bewustzijn. In je lichaam blijven ze aanwezig. Je zenuwstelsel blijft in een voortdurende staat van alertheid. Je lichaam blijft vechten, vluchten of bevriezen. Je hoofd draait overuren om maar niet te hoeven voelen wat je hart allang weet.
Wanneer het lichaam gaat spreken
En langzaam ontstaan er klachten. Vermoeidheid die maar niet overgaat. Slecht slapen. Spierspanning. Hoofdpijn. Darmproblemen. Hartkloppingen. Onrust. Angst. Paniekaanvallen. Concentratieproblemen. Somberheid. Gevoelloosheid. Het gevoel dat je jezelf kwijt bent.
Veel mensen denken dat hun lichaam hen in de steek laat. In werkelijkheid probeert hun lichaam hen iets duidelijk te maken. Het lichaam liegt nooit. Het vertelt precies waar jij al maanden of misschien zelfs jaren niet naar hebt willen luisteren.
Want verdriet dat niet gevoeld wordt, verdwijnt niet. Het verandert van vorm. Het wordt spanning. Het wordt stress. Het wordt uitputting. Het wordt ziekte.
De strandbal onder water
Het bijzondere is dat de meeste mensen bang zijn om in te storten als ze hun verdriet toelaten. Maar de werkelijkheid is vaak precies andersom. Je stort juist in omdat je al die tijd bent blijven vechten tegen wat gevoeld wilde worden.
Het kost ongelooflijk veel energie om emoties voortdurend onder controle te houden. Alsof je dag en nacht een strandbal onder water probeert te drukken. Zolang je duwt, lijkt het rustig. Maar de kracht die daarvoor nodig is, put je volledig uit.
Op een dag lukt het niet meer. Dan zegt je lichaam: tot hier en niet verder.
Welke angst zit daaronder?
Misschien herken je jezelf hierin. Misschien voel je al langer dat je lichaam signalen afgeeft. Misschien weet je diep van binnen dat je jezelf al heel lang bent kwijtgeraakt. En toch blijf je doorgaan.
Maar waarom eigenlijk? Welke angst zit daaronder?
Ben je bang dat de pijn je overspoelt? Ben je bang dat je nooit meer gelukkig zult worden? Ben je bang dat je omgeving je zwak vindt? Ben je bang dat je niet meer kunt functioneren?
Of misschien is de grootste angst wel dat wanneer je het verdriet echt aankijkt, je opnieuw afscheid moet nemen van degene die je zo intens liefhebt.
Voelen is geen loslaten
Die angst is begrijpelijk. Maar voelen betekent niet dat je jouw dierbare loslaat. Voelen betekent dat je jezelf niet langer hoeft los te laten.
Werkelijke heling begint niet wanneer het verdriet verdwijnt. Werkelijke heling begint op het moment dat je stopt met vechten tegen wat er al die tijd gevoeld wilde worden.
Dat vraagt moed. Veel meer moed dan maar doorgaan. Want doorgaan houdt je overeind. Voelen brengt je thuis.
Jezelf terugvinden onder de tranen
En juist daar, onder de tranen, onder de pijn en onder alle overlevingsmechanismen, vind je langzaam weer jezelf terug. Niet de persoon die je was vóór het verlies. Maar de mens die door het verlies is veranderd.
Misschien zachter. Misschien wijzer. Misschien bewuster.
En misschien ontdek je juist daar iets wat je nooit had verwacht. Dat liefde nooit verdwijnt. Dat de verbinding met je dierbare niet ophoudt. En dat jouw verdriet niet het einde is van jouw verhaal, maar het begin van een diepere ontmoeting met jezelf.
Want pas wanneer je jezelf toestemming geeft om werkelijk te voelen, ontstaat er ruimte om niet alleen te overleven, maar weer te leven.
